«Kristau-elizak, kristau-herriarenak»: ikerketa zail  baten oinarriak

• Egilea(k): Iñazio Azkoaga Lasheras,Migel Larrambebere Zabala
• Jakintza-Arloak:  Historia
• Orriak: 31-42

Laburpena:

    Eliza erakundea da eta lege zibilek aspaldidanik aitortu izan diote ondasunak edukitzeko eskubidea. Historian zehar Elizak donazio asko jaso izan ditu, beste erakundeetatik batzuetan eta bere eliztarren eskuetatik beti. Erdi Aroan gauzatu zen oinarrizko zerga-sistema bat: eliztarrek beren parrokiei hamarrenak —apaizen eta pobreen sostengurako— eta primiziak —parrokia-ren gastuetarako (obrak, kultua)— ematen zizkieten. Errealitate horien lekuko dira parrokietako artxiboetan ditugun «tazmia» eta «fabrika» izeneko liburuak. Erakunde zibilek parte hartu izan dute parrokien ondasunen administrazioan, bi aginteak (zibila eta eklesiastikoa) elkarlanean aritzen baitziren (patronatua eta abar sortuz). XIX. mendeak aldaketa asko ekarri zituen: desamortizazioak; hamarrenak, primiziak eta patronatua bertan behera uztea… 1861. urtean sortutako Jabetza Erregistroan ez zegoen tenplu katolikoak inskribatzerik. 1867/1998 Errege Dekretuak salbuespen hori inkonstituzionaltzat eman du: musulmanek beren meskitak immatrikulatzeko eskubidea badute, zer dela-eta ez Eliza Katolikoak bere tenpluak?
    
    GAKO-HITZAK: Parrokiaren ondasunak · Hamarrenak eta primiziak · Patronatua · Jabetza Erregistroa.

    Catholic church, like institution, has right to have properties. The law recognizes it. In the history the Church has received a lot of donations, sometimes from others institutions and always from christian people. In the Middle Ages it was a special taxe: catholic people gave to his parish church the “diezmos” (tithes) —for the priests and the poor people— and the “primicias” (first fruits) —for the expenses of the parishes— until XIXth century (see the parish books, specially “tazmia” and “fabrica” books). The civil institutions take care in the parish expenses because two authorities were working together (“patronato”…). In XIXth century changed this situation in Spain: civil authority forbade church taxes and made the “desamortizaciones” (disentitlement). The Land Registry was founded in 1861 in Spain, but it was not possible to register catholic churches in this registry until 1998 (the 1867/1998 Royal Decree give this permission to register catholic temples). Muslims can inscribe their mosques, why the Catholic church can not inscribe her temples?

    KEY WORDS: Parish poperties · Tithes and first fruits · “Patronato” · Land registry.